Nieuws & blog

Spelen: gewoon omdat het leuk is - blog door Wietske van Vembde

“Wat zijn je hobby’s?” vroeg ik haar.  Ik kreeg een verhaal te horen over turnen, radslagen maken en op je handen staan. “En wat vind je daar zo leuk aan?” “Eh, tja… eh.. nou.. gewoon.”

Het is soms lastig om uit te leggen waarom je iets leuk vindt. Zeker wanneer je nog een kind bent is het lastig om zoiets onder woorden te brengen. Maar… maakt het wat uit of je dat wel of niet kan? Dát je het leuk vindt, daar gaat het uiteindelijk om. Dat is wat mij betreft de kern van spelen. Wanneer je zoekt naar een definitie van spelen kom je geen standaard definitie tegen, maar veel op elkaar lijkende werkdefinities. Wat ze doorgaans allemaal gemeen hebben, is het punt van plezier. Spelen draait niet om een hoger doel, een uitslag of een resultaat. Winnen met voetbal op het pleintje is leuk, maar als je had verloren was er nog geen man overboord. Nee, waar het bij spelen om draait is het spelen zelf, en -nog meer- ‘het plezier in de bezigheid op zich’. Wat die bezigheid dan ook is, dat is om het even. 

Opgaan in de flow

 Een term die heel erg samenhangt met het plezier hebben in een bezigheid, is die van Flow. De Hongaarse psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi beschreef in 1990 deze term voor het eerst. Hij beschreef dat je, als je opgaat in de flow, zó in een activiteit opgaat, dat je alles om je heen vergeet en alleen nog maar oog hebt voor dat wat je doet. Als we kijken naar spel is dit iets wat hand in hand gaat met flow, denk maar eens aan kinderen aan het strand die in enkel een zwemoutfit zandkastelen maken terwijl je zelf blij bent met je vest en omslagdoek. 

“Het plezier in de bezigheid op zich”, daar draait het dus om bij spelen en flow. Het zonder-achterliggend-doel plezier maken/hebben. Tijdens mijn studie spelbegeleiding heb ik na een meditatieoefening een spelletje kiekeboe gespeeld met mijn medestudent. Dikke pret dat we hadden! Het was voor mij een moment waarin ik kon inleven in hoe een baby dit ervaart, en ook hoe jammer het is als zo’n spelletje ophoudt. Want hoe kinderachtig dit spelletje ook was, het was dusdanig leuk dat ik oprecht teleurgesteld was dat het spelletje stopte.

De speelduur

Nog zo’n punt dat samengaat met spelen en flow: de speelduur. “Mijn kind blijft maar een blokje in een bakje doen, is dat wel gezond?” kreeg ik onlangs te horen. In het merendeel van de gevallen kun je zeggen dat zolang een kind ergens plezier aan beleeft, de activiteit nog steeds iets boeiends te bieden heeft. Spelen is voor kinderen een manier om de wereld te ontdekken. Wanneer ze eenmaal doorhebben hoe iets in elkaar steekt of de vaardigheid onder de knie hebben, gaat de interesse over naar het volgende onderwerp. Zolang een kind plezier beleeft aan een activiteit, kun je het daar vooral mee door laten gaan. Eventueel kun je ze subtiel ‘steunen’ door materiaal in de buurt te leggen dat aansluit bij waar het kind mee bezig is. Zo kun je het spel van het kind verrijken op het tempo van het kind zelf en zonder dat hij of zij het doorheeft.

Uitdaging voor jou: iets doen zonder doel

Als we het hebben over het motorische spel van kinderen, kun je constateren hoeveel dat eigenlijk verschilt met wanneer je ouder bent. Hoe vaak fietsen wij nog over een plein ‘gewoon omdat het leuk is’? Of rennen we zonder hoger doel ‘gewoon omdat het leuk is’? Veel van wat we doen is ingegeven door een hoger doel. Ik daag je daarom uit om de komende week op te letten bij wat je doet. Wanneer je iets doet waarvan je merkt dat je het leuk vindt om te doen, maar wat eigenlijk compleet doelloos is, blijf er dan nog even mee doorgaan. Gewoon, omdat het leuk is. 

Wietske van Vembde, specialist voorschoolse educatie Ska Kinderopvang en spelkundige 

Meer nieuws & blogs